Plan van aanpak voor de justitiehuizen

De Vlaamse Regering keurde op 8 mei 2015 de conceptnota van Jo Vandeurzen over het “Plan van aanpak voor het toekomstig Vlaams beleid inzake de justitiehuizen” goed.

Dit plan schetst niet alleen de inhoud van het samenwerkingsakkoord Federaal – Vlaams in kader van de zesde staatshervorming, maar plaats dit ook binnen het Vlaams Regeerakkoord 2014-2019. Bijgevolg werd de beleidsnota van het departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin dan ook uitgebreid met een justitieel luik waarin het maatschappelijk belang van het samenspel tussen justitie en hulpverlening wordt benadrukt. Een Vlaams decreet justitiehuizen zal een eigen visie, missie, doelen en de strategieën expliciteren waarbij duidelijke krijtlijnen voor een Vlaamse aanpak worden afgebakend. 

Hierbij wordt uitgegaan van de volgende kerntaken:
  • Een efficiënte en geloofwaardige strafuitvoering, daderbegeleiding en slachtofferbegeleiding.
  • Uniforme, kwaliteitsvolle werkwijzen en – processen in de nieuwe gerechtelijke arrondissementen waarbij een strategische actieplanning wordt afgestemd met de bestaande staande en zetelende magistratuur.
  • Vastleggen van de relatie met de gerechtelijke en penitentiaire overheden in overlegplatforms en de verankering van de sleutelpositie van de justitiehuizen.
  • Adequate gegevensuitwisseling tussen hulpverleners, justitiehuizen, justitiële en politionele actoren.
  • De rechtspositieregeling ten aanzien van de justitiabelen.

In het najaar 2015 wordt een Vlaamse conferentie justitiehuizen georganiseerd waarbij alle stakeholders betrokken worden in het kerntakendebat waarbij gestreefd wordt naar een meer efficiënte, geactualiseerde en afgestemde uitoefening van de nieuwe bevoegdheden waarin de justitiabele centraal staat.

Toch enkele knelpunten

We twijfelen niet aan de intellectuele maturiteit van de Vlaamse Regering om dit ambitieus conceptplan te realiseren. Maar kijken met een gezonde kritische blik naar de manier waarmee de Vlaamse Regering met deze nieuwe bevoegdheid omgaat. Knelpunten hierbij zijn:

  • het vage engagement dat de Gemeenschappen aangingen om, alvorens beslissingen te nemen die de opdrachten van de justitiehuizen wijzigen of een impact hebben of kunnen hebben , overleg te plegen;
  • een accurate gegevensuitwisseling, niet alleen tussen de federale overheden en de justitiehuizen, maar ook tussen de Vlaamse actoren. Het opzetten van performante structuren voor data uitwisseling blijkt niet de sterkste kant van de Vlaamse Regering te zijn;
  • aangezien het de federale overheid bevoegd blijft om de opdrachten te bepalen in het kader van de gerechtelijke procedure of de uitvoering van gerechtelijke beslissingen en de federale hervormingen van de gerechtelijke arrondissementen en parketten, is het moeilijk in te schatten welke invloed dit heeft op de werking van de justitiehuizen. Dit lijkt ons toch een zeer belangrijke parameter die een uniforme, kwaliteitsvolle werking hypothekeert.
Hopelijk zal het voorgaande geen roet gooien in de Vlaamse euforie.

Geen financieel of budgettair engagement
De Vlaamse Regering vermeldt expliciet in deze conceptnota dat deze geen enkel financieel of budgettair engagement inhoudt. Nu al is duidelijk dat Vlaanderen in het kader van de zesde staatshervorming het personeel dat gevat wordt bij de overdracht van de daarmee gepaard gaande bevoegdheden niet kan/wil correct verlonen. Deze onbillijkheid zal de uitvoering van dit plan aan aanpak zeker niet ten goede komen en de Vlaamse Regering nog zuur opbreken.

Het lijkt dan ook niet logisch dat er een financieel luik voorzien wordt bij een project waarbij vooral derden de spelregels bepalen. 

Traject naar het decreet justitiehuizen

Het kerntakendebat dat met de stakeholders tijdens een Vlaamse conferentie justitiehuizen in het najaar 2015 uiteindelijk tot een decreet justitiehuizen moet leiden zal hopelijk in alle sereniteit verlopen.

We wensen de deelnemers dan ook een productieve conferentie toe en kijken al uit naar het resultaat.