Wat zeggen de politieke partijen over het openbaar vervoer?

Alle Vlaamse politieke partijen benadrukken in hun verkiezingsprogramma’s opnieuw het belang van efficiënt en aantrekkelijk stads- en streekvervoer. Die belijdenis doen ze naar aanleiding van iedere verkiezing. Maar woorden zijn nog geen daden.

De uittredende regering investeerde weliswaar fors in onder meer nieuwe trams en bussen maar bespaarde eveneens fors op de exploitatie. Met de bekende nefaste gevolgen voor de reizigers en het personeel.

Van doorstroming -  dé besparing bij uitstek - werd nog steeds geen ernstig werk gemaakt. Voor wegbeheerder AWV komt doorstroming van het wegverkeer nog steeds op de eerste plaats. In de stadsregio’s staan steeds meer bussen in de file. Dat leidt tot forse vertragingen en ontevreden reizigers.

CD&V, Groen, sp.a en PVDA wijzen expliciet op het belang van doorstroming. Dat is nog geen garantie. CD&V belooft jaarlijks 460 miljoen extra voor het openbaar vervoer. Maar wat blijft er na regeringsvorming van over? 

N-VA

De partij stelt dat een dichtbevolkte streek als Vlaanderen behoefte heeft aan een goed openbaarvervoernet. ‘Als iedereen voor elke verplaatsing de auto neemt, staan we straks allemaal stil. Door de versnipperde bebouwing is het niet makkelijk om openbaar vervoer efficiënt en rendabel te maken. Dankzij de N-VA is de ondoeltreffende basismobiliteit vervangen door de doelgerichte basisbereikbaarheid.’
  • Investeer in openbaar vervoer waar de behoefte het hoogst is. Daar waar de meeste files zijn.
  • De reiziger wil een correcte prijs betalen voor een goede kwaliteit. De (bijna-)gratispolitiek brengt geen structurele oplossing, maar kost de belastingbetaler wel veel geld.
  • Vlaanderen moet zelf kunnen beslissen over investeringen in het spoor. 
  • De NMBS moet worden geregionaliseerd.
  • De Lijn blijft haar rol spelen in de basisbereikbaarheid.
  • In budgettair krappe tijden is het niet logisch dat door elke straat in elke plattelandsgemeente grote – vaak lege – bussen rijden. Taxidiensten zijn stukken goedkoper én milieuvriendelijker.
  • De vervoersregio’s bieden meer ruimte voor nieuwe initiatieven, aangepast aan de plaatselijke behoeften.
Onze visie
Net als Open VLD verwacht N-VA wonderen van de basisbereikbaarheid en de vervoersregio’s. De budget-, klant- en bedrijfsvriendelijke doorstroming komt niet aan bod. Tijdens het bewind van mobiliteitsminister Ben Weyts is de tevredenheid van de reizigers van De Lijn fors gedaald. Dat is voor een belangrijk deel te wijten aan het gebrek aan doorstroming. De dertien kruispunten die de Antwerpse schepen Koen Kennis wat tramvriendelijker maakte, was gerommel in de marge. De ingrepen hebben niet geleid tot een hogere gemiddelde snelheid, laat staan tot besparingen. 

CD&V

CD&V zet STOP (stappen, trappen, openbaar vervoer, privéauto) voorop om een vlotte, veilige en duurzame mobiliteit te garanderen. Een netwerk van overstapparkings en kwaliteitsvolle mobipunten moet het overstappen stimuleren en mobiliteit op maat voor iedereen garanderen.
  • Goed uitgebouwde, strategisch gelegen overstapparkings (trein, tram of bus) naast autosnelwegen, belangrijke invalswegen en aan tramlijnen.
  • Volwaardige voorstadsnetten in Gent, Antwerpen en Brussel.
  • Succes maken van mobiliteitsbudget.
  • Uitrollen van 500 mobipunten in heel Vlaanderen.
  • 460 miljoen extra per jaar voor openbaar vervoer.
  • Netwerk en aanbod van trein, tram en bus uitbreiden.
  • Investeren in duurzame vergroening en vlotte doorstroming.
  • Voluit gaan voor vervoer op maat.
Onze visie
CD&V is duidelijk: 460 miljoen euro extra per jaar voor het openbaar vervoer. Na jaren van forse besparingen - waarmee Hilde Crevits overigens is begonnen – is dat een opsteker. Bemoedigend is ook de belofte om te investeren in vlotte doorstroming. Of het eindelijk zal gebeuren, zal de tijd leren.

Groen

Het openbaar vervoer moet een leesbaar, hiërarchisch netwerk worden: de ruggengraat van onze mobiliteit. Dag en nacht moet er een alternatief zijn voor de auto.
  • In stedelijke regio’s wordt het weekeind-, laatavond en nachtvervoer uitgebreid.
  • Het nachtaanbod wordt aangevuld met een collectieve taxidienst en auto- of ritdelen. Op de belangrijke spoorassen rijden er ook ’s nachts treinen.
  • Alle vervoersmodi en –maatschappijen worden op elkaar afgestemd zodat naadloos kan worden overgestapt.
  • OV-knooppunten worden mobipunten: clusters van autodeelparkeerplaatsen, veilige fietsenstallingen, haltes van gedeeld vervoer en laadpalen voor e-fietsen en e-auto’s.
  • In 2022 moet er één kaart zijn voor alle OV. Op langere termijn kan deze kaart ook voor deelfietsen en deelauto’s worden gebruikt.
  • In 2022 moeten alle verkeerslichten op de gewestwegen voorrang geven aan het OV.
  • De trein moet een significante rol spelen in het voorstadsverkeer
Onze visie
Groen schetst een ideale situatie die met politieke moed voor een deel (één kaart voor alle OV én doorstroming) al gerealiseerd had kunnen zijn. Toen Groen destijds meebestuurde in het autogerichte Antwerpen heeft het ook geen doorstroming kunnen realiseren. Nachtvervoer kost heel veel geld.

Open VLD

  • Het door het Vlaams Parlement goedgekeurde decreet basisbereikbaarheid zal zorgen voor een openbaar vervoer op maat, dat vertrekt vanuit de behoeften van de reizigers.
  • "Het openbaar vervoer wordt klantvriendelijker met een groter aanbod en dus minder files en stappen vooruit voor het klimaat”, zegt Marino Keulen.
  • Er moet werk worden gemaakt van de in mei 2018 door Ben Weyts aangekondigde combiparkings in de Vlaamse Rand.
  • De provincie Limburg moet de proeftuin worden voor de liberalisering van het spoorvervoer.
  • “Een performant openbaar vervoer is in het belang van de reizigers en het klimaat”, zegt Veli Yüksel.
Onze visie
De liberalen gaan ervan uit dat decreet basisbereikbaarheid zal leiden tot een aantrekkelijker stads- en streekvervoer. Niet vermeld wordt dat de vervoersregio’s geen extra middelen krijgen en dat moeilijke keuzes zullen moeten worden gemaakt. Van een groter aanbod zal dan ook geen sprake zijn. Evenmin wordt vermeld dat de slechte rapportcijfers die De Lijn van de reizigers krijgt vooral te maken hebben met de stiptheid. Veel bussen staan klem in de file en voor de trams is er nog steeds geen groene golf.    

sp.a

  • Tram en bus moeten gratis worden voor jongeren tot 18 zodat ze al vroeg vertrouwd worden met het OV.
  • In plaats van te besparen moeten we investeren in het stads- en streekvervoer: personeel, stiptheid, toegankelijkheid. Denk aan Brussel.
  • Openbaar vervoer is een publieke dienstverlening en moet dan ook een kerntaak van de overheid blijven.
  • Slimme spitsheffing rond Antwerpen, Gent en Brussel. Werkgevers  moeten woon-werkkosten vergoeden.
  • Fiscaal voordeel bedrijfsauto’s (salariswagen) worden geleidelijk verminderd. Via forse verlaging van belastingen op werk kan dat zonder loonverlies.
Onze visie
Sp.a blijft inzetten op gratis. Niet verstandig. Jeugd die nu te voet gaat of fietst, zal de tram of bus nemen – ook voor korte trajecten - omdat het niets kost. Geen goed mobiliteitsbeleid. Zeker bij slecht weer kan dat tot capaciteitsproblemen leiden. Het geld voor gratis vervoer kan beter worden gebruikt voor een betere dienstverlening en investeringen.

PVDA

Met het Routeplan 2030 mikt de partij op een verdrievoudiging van het aandeel van het openbaar vervoer in onze mobiliteit. Om dit streefdoel in 2030 te bereiken, worden volgende maatregelen voorgesteld.
  • Gratis rijden met De Lijn en de MIVB
  • Gratis trein voor woon-werktraject, gepensioneerden, werkzoekenden, minderjarigen en studenten. De werkgevers betalen een transportbijdrage.
  • Invoeren van reizigersindex. De dotatie voor het openbaar evolueert in functie van het aantal vervoerde reizigers.
  • De dienstregelingen worden zoals in Zwitserland op elkaar afgestemd.
  • Voorstadslijnen met hoge frequentie.
  • In 2024 moeten alle OV-haltes toegankelijk zijn voor mensen met een beperkte mobiliteit.
  • Opnieuw invoeren van basismobiliteit. Iedereen moet een halte hebben op loopafstand van de voordeur.
  • Verdubbeling van de geplande investeringen in De Lijn en de MIVB. 
  • Uitbreiding van de dienstverlening.
  • Betere werkvoorwaarden voor het personeel.
  • Vertramming van drukke bustrajecten.
  • Opnieuw trams in Leuven en Brugge.
  • Nachtbussen en –trams.
  • Alle bussen van De Lijn in publieke handen. Lees: einde van de samenwerking met de privésector (exploitanten).
  • Investeren in real-time (tijdsgetrouwe) informatie in trams, bussen en bij haltes.
  • Investeren in waterstofbussen om uitstoot te verlagen.
Onze visie
Het OV-paradijs dat de PDVA nastreeft, is niet realistisch en ook niet betaalbaar. In de wenslijst staan wel enkele punten die al lang gerealiseerd hadden moeten zijn zoals het Zwitserse knooppuntsysteem, de tijdsgetrouwe (real-time) info in trams, bussen en op de haltes en de toegankelijkheid van alle haltes.