Is onze veiligheid binnenkort in private handen?



ACV Openbare Diensten maakt zich ernstig zorgen over een nieuw wetsvoorstel rond de regeling van de private en bijzondere veiligheid. Met het voorstel, dat de inzet van private bewakings- en veiligheidsfirma's bepaalt, wordt opnieuw een grote stap gezet richting een privatisering van de openbare diensten. Is onze veiligheid op die manier nog wel gegarandeerd? 

De trend van de dag is een slanke efficiënte overheid. Links en rechts van ons zien we daar elke dag de gevolgen van. Er wordt geïnformatiseerd, gerationaliseerd, geoptimaliseerd, geprivatiseerd. Van allerhande zaken die de overheid doet, wordt per definitie de rekening gemaakt: anderen zullen het beter doen. Die trend zien we nu zelfs in onze veiligheid sluipen. Dat terwijl het veiligheidsgevoel net iets is waar we allemaal mee bezig zijn.  

Het regeerakkoord voorziet onder meer in de modernisering van de huidige regelgeving inzake de wet op private veiligheid. Het gaat hier om een wet die de inzet van private bewakings- en veiligheidsfirma's bepaalt. Modernisering klinkt onschuldig, maar blijkt hier alweer een mistig containerbegrip: lees een "we zeggen het ene maar eigenlijk bedoelen we iets heel anders"- begrip. Het is immers duidelijk dat de regering deze keer modernisering wilt aanwenden om de markt van de private veiligheid te dienen. We zagen de doelstellingen ook al als het ging over de kerntaken en strategische visies. De organisaties die veiligheid moeten uitademen, zoals politie en defensie, worden ontmanteld. De motivaties zijn daarbij vaak van financiële aard. Dergelijke praktijken zijn beangstigend, zeker als het om onze veiligheid gaat. We maken ons dan ook oprecht zorgen over uw en onze veiligheid. 

Besmettelijke vermarkting

De nieuwe teksten rond private veiligheid maken duidelijk wat de regering bedoelt: het gaat al lang niet meer om wie wat moet doen, maar om hoe we het beste ten dienste kunnen staan van de markt. Niet alleen nu maar ook voor de marktontwikkelingen de komende jaren. De deur gaat dan ook ineens wagenwijd open.

En net dat blijkt besmettelijk. Defensie neemt blijkbaar de leiding in de spurt: begin februari besliste de ministerraad om onder andere de bewaking van kwartieren uit te besteden. Pittig detail is dat Defensie voor die specifieke bewakingsopdracht, tot op heden door militairen gedaan, dan plots wel werk zou kunnen maken van materiële modernisering. Daardoor wordt het kostenbesparend betoog toch wel wat pervers. Want uiteraard kan men zo efficiënter personeel inzetten. En als de ingezette firma's dan ook nog onder werkingskosten worden
gecatalogeerd, dan zijn de te hoge personeelskosten wel heel makkelijk onder de tafel geveegd.

Laten we tot slot toch ook niet uit het oog verliezen dat een privébedrijf is erop gericht winst te maken.

Een fundamentele knip in de plichten van een overheid

De grondwet is nochtans duidelijk. De exclusiviteit van de gewapende macht komt toe aan twee zeer specifiek benoemde instanties: de geïntegreerde politie en defensie.Het garanderen van de openbare veiligheid en de orde handhaven is een plicht van de overheid. De opdrachten die normaal gezien daaronder vallen toevertrouwen aan de private veiligheidssector is een schending van de grondwet omdat die taken uitsluitend door het leger of politie mogen worden uitgevoerd. Verregaande toebedeling van opdrachten aan de private sector zet deze grondwettelijke taak van de overheid op de helling. De vraag is immers waar de grens nog zal liggen.

Bovendien treden politie en defensie ook op onder de verantwoordelijkheid van de verantwoordelijke ministers. Daardoor is politieke controle mogelijk. De vraag is maar of dit nog het geval is wanneer private firma's overnemen. De minister heeft namelijk geen hiërarchische bevoegdheid over bewakings- of veiligheidsagenten, noch ten aanzien van personen die de leiding hebben van dergelijke ondernemingen. Ondertussen zal nodige knowhow wegvloeien en zullen anderen gaan bepalen.

Veiligheid, een verhaal van de happy few?

Een calamiteit, een veiligheidsincident, een dreiging: Het is voor ieder van ons duidelijk dat deze nooit netjes afgebakend zijn. Bovendien zijn ze nooit gelijk aan een vorige. Met die gegevens moeten de verschillende actoren op het terrein steeds weer aan de slag. De best aanpak moet dus voorgaan op de goedkoopste aanpak.  

Het aspect van "partners" enkel bekijken vanuit "overheid of privé", zou voorbijgaan aan het verhaal van de integrale veiligheid. Er zijn veel meer actoren die ook hun steentje bijdragen. We hebben het dan over onderwijs, een goed lokaal beleid, ...

Het gaat trouwens ook om verantwoordelijkheid. Het aspect "partners" enkel benaderen vanuit de hete adem in de nek van enkele private veiligheidsdiensten klaar om hun verzadigde markt uit te breiden naar politie – (en bij uitbreiding defensietaken) gaat voorbij aan een van de
basisrechten rond veiligheid. Veiligheid moet er immers zijn voor iedereen.

Ons standpunt

Ondanks dat we een regering hebben die meer dan ooit inzet op veiligheid, maken we ons meer dan ooit zorgen. Dit wetgevend initiatief lijkt ons een grote stap naar een ongebreidelde privatisering van wat de kerntaken zouden moeten zijn van de openbare dienst. Er gaat een doos van Pandora open. 

Bovendien zeggen de mensen van de privé-veiligheidsdiensten die we hebben ontmoet dat ze niet willen inbreken in de kerntaken van de overheid. Zij willen dat elke dienst op zijn terrein blijft, bij zijn eigen bevoegdheden ( een ander voorbeeld: comité C van 1.3.2017 – sanctionerende ambtenaren met uitgebreide bevoegdheden – vaststelling van strafrechtelijke inbreuken op de openbare weg). Eigenlijk krijgen we meer en meer de indruk dat onze veiligheid uit gemakzucht of uit opportunisme wordt toevertrouwd aan onbekende derden die niet onpartijdig kunnen zijn, die op winst uit zijn en weinig toegankelijk zijn.

Onze grondwet bepaalt nochtans ondubbelzinnig dat die taken onder de verantwoordelijkheid vallen van de staat. We willen dat iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt en zorgt voor constante investeringen en de nodige budgetten, zonder politieke spelletjes, zodat het voortbestaan van de kerntaken wordt verzekerd. Onze burgers verwachten dat, ze verdienen het ook, ze verdienen beter. De optie van de regering leidt tot een ongehoorde paradox en tot volgende vraag: Zullen we ons overmorgen veiliger voelen indien we morgen onze veiligheid en het veiligheidsbeleid toevertrouwen aan privéfirma's?