OCMW Antwerpen garandeert niet langer sociale grondrechten

Tijdens de Antwerpse OCMW-raad van 29 januari zal een voorstel tot wijziging van de missieverklaring voorgelegd worden. Met dit voorstel geeft OCMW Antwerpen aan niet langer basisrechten te garanderen maar er enkel nog toe bij te dragen. Daarmee geeft Antwerpen eigenhandig een geheel nieuwe interpretatie aan de wettelijk vastgelegde taken van een OCMW. 

De Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn werden op 8 juli 1976 met een wet in het leven geroepen als opvolger van de Commissies van Openbare Onderstand (C.O.O.). Vanaf april 1977 kreeg zo elke gemeente een specifieke, openbare en zelfstandige instantie die het maatschappelijk welzijn van iedereen behartigde. 

Menselijke waardigheid
Zo staat in artikel 1 van deze wet dat “elke persoon recht heeft op maatschappelijke dienstverlening”. “Deze maatschappelijke dienstverlening heeft tot doel eenieder in de mogelijkheid te stellen een leven te leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid”.

Het grote verschil met de Commissies van Openbare Onderstand bestond erin dat iedereen een afdwingbaar recht kreeg op maatschappelijke dienstverlening. Daardoor werd de maatschappelijke dienstverlening uit de sfeer van de behoeftigheid en liefdadigheid gehaald en kon een persoon die deze dienstverlening niet of onvoldoende kreeg, dat recht afdwingen via de arbeidsrechtbank. 

Het begrip “menselijke waardigheid” bleef in 1976 redelijk vaag. OCMW’s kregen zelf de autonomie om daarrond beslissingen te nemen. Het begrip werd pas in 1993 in de grondwet geconcretiseerd en vertaald in zes basisrechten:
  1. Recht op arbeid
  2. Recht op sociale zekerheid, bescherming van de gezondheid en sociale, geneeskundige en juridische bijstand
  3. Recht op behoorlijke huisvesting
  4. Recht op bescherming van een gezond leefmilieu
  5. Recht op culturele en maatschappelijke ontplooiing
  6. Recht op onderwijs

Hulp verzekeren
Artikel 57 stelt dat “een OCMW de taak heeft om personen en gezinnen de dienstverlening te verzekeren waartoe de gemeenschap gehouden is”. 

Nemen we de twee artikelen samen, dan zien we dat een OCMW er moet voor zorgen dat iedereen een leven kan leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid. En dat de dienstverlening van een OCMW dit moet kunnen verzekeren. 

Als de nieuwe missie van OCMW Antwerpen stelt dat een OCMW hier enkel toe moet bijdragen, is dat in strijd met de beginselen van het OCMW. 

Sociale rol overheid
Maar los van de wettelijke tegenstrijdigheid moeten we toch ook even stilstaan bij de maatschappelijke gevolgen van zo’n beslissing. Als het OCMW ons recht op een menswaardig leven niet meer moet verzekeren, wie dan wel? Het individu zelf? Moeten de zwakkeren in de samenleving voortaan hopen op een beetje medelijden van zij die het beter hebben? 

Nee, deze taak moet en mag alleen maar in handen zijn van de overheid. Dat OCMW Antwerpen een andere weg inslaat, schept alleen maar een gevaarlijk precedent en toont nog maar eens aan dat de sociale rol van de overheid stilletjes verder uitgehold wordt.