De codex: stand van zaken


In de codex - die de nieuwe arbeidsvoorwaarden voor federale ambtenaren omvat - staan er nog heel wat onaanvaardbare maatregelen die bijsturing nodig hebben. Wat beweert de regering en wat is ze écht van plan?

Minder verlof

Dit zegt de regering   
“Een reeks maatregelen biedt ambtenaren en militairen meer flexibiliteit om hun carrière zelf in te vullen en hun work-life balans te concretiseren."

Dit is de realiteit 
Eén van die maatregelen is de vermindering van het verlof van federale ambtenaren. Vooral het aantal compensatiedagen voor gebruikers van het prikkloksysteem krimpt enorm.  
  • Huidig systeem: maximaal 18 dagen compensatie per jaar voor gepresteerde overuren 
  • Toekomst: maximaal 9 dagen compensatie per jaar voor gepresteerde overuren 
Ook mensen die niet prikken, krijgen maximaal 9 dagen per jaar ter compensatie van overuren. Dat terwijl er in de meeste diensten een akkoord is afgesloten voor 12 dagen.  

De regering kan niet uitleggen op welke manier zo’n maatregel bijdraagt tot een “duurzaam personeelsbeleid” of een betere work-life balans. Integendeel. Mensen verliezen verlofdagen, wat opnieuw een meedogenloze besparing is.   

Dit wil ACV Openbare Diensten 
  • Behoud van alle huidige compensatiedagen en omstandigheidsverlofdagen 
  • Behoud compensatiedagen voor mensen die werken in een continudienst 
  • Mogelijkheid om de voltijdse vierdagenweek in te voeren 
  • Erkenning van regionale feestdagen 
  • Beter compensatie voor werk tussen Kerstmis en nieuwjaar 
  • Dienstvrijstelling niet alleen voor vrijwilligers bij de Civiele Bescherming, maar ook bij de brandweer 
  • Ook een erkenning van ‘overmacht’ voor andere urgente situaties dan een ziek familielid 

Minder kans op promotie

Statutairen 
Dit zegt de regering   
De codex moet ervoor zorgen dat personeelsleden sneller van job kunnen veranderen binnen de federale overheid. “We creëren meer mobiliteit binnen de federale overheid, zodat zowel statutaire als contractuele personeelsleden hun loopbaan zelf in handen kunnen nemen. Niet zozeer diploma, maar competenties staan daarbij centraal.” 
Dit is de realiteit   
Het huidig rekruteringssysteem laat de leidend ambtenaar toe om te bepalen hoe een functie wordt ingevuld: via bevordering, mutatie of werving. De regering voert een nieuw systeem in waardoor vacatures eerst verplicht worden opengesteld voor de hele federale overheid en dan voor de buitenwereld. De gevolgen daarvan zijn: 
  • Een personeelslid zal veel minder kans hebben om promotie te maken of door te groeien want hij moet concurreren met heel wat externen 
  • Het zal nóg langer duren voordat de functie effectief ingevuld wordt.  Dat is nu al een grote kritiek, maar het zal met het nieuwe systeem alleen verergeren. 
  • Het rekruteringsproces wordt duurder 
Contractuelen 
Dit zegt de regering  
De regering wil ervoor zorgen dat contractuelen voortaan ook kunnen genieten van een loopbaan met doorgroeimogelijkheden en promotiekansen. 

Dit is de realiteit 
Dat contractuelen dezelfde weddeschalen hebben als statutairen, is natuurlijk een goede zaak. Daar heeft ACV Openbare Diensten al tijdens de vorige regering voor gezorgd. Nu komt er een vierde schaal bij, wat ook positief is. Het probleem is dat de meeste contractuelen die nu in dienst zijn daar niet eens van kunnen genieten. De eerste contractuelen van het niveau B, C en D zullen pas weddeschaal 4 bereiken in 2029! Het zal dus nog meer dan 10 jaar duren vooraleer contractuelen kunnen genieten van deze maatregel.  

Dit wil ACV Openbare Diensten 
  • Statutarisering van contractuelen met een gunstige evaluatie tijdens een bepaalde periode (3 à 5 jaar)  
  • Statutarisering via de toegang tot een hoger niveau of een hogere klasse 
  • Eerst interne werving, dan pas openstelling van de vacature naar andere diensten of externen 
  • Afwijken van diplomavereisten kan alleen als het gaat om een knelpuntberoep 

Zwaardere tuchtstraffen

Dit zegt de regering 
“Gedreven ambtenaren vormen mee de motor van onze gemeenschap, onze overheid, onze democratie. Door hen te steunen, kansen te geven en uit te dagen, versterken we de dienstverlening voor alle burgers. Door te zorgen voor een fitte overheid, krijgen we fiere medewerkers en zorgen we voor een sterker bestuur.” 

Dit is de realiteit 
Wanneer een personeelslid een fout begaat, kan er een tuchtprocedure worden opgestart. 

Dat kan leiden tot een tuchtstraf. In de nieuwe codex worden bepaalde tuchtmaatregelen veel zwaarder. Zo kan het loon tot 36 (!) maanden worden ingehouden.  Een ambtenaar kan ook zijn recht op een overheidspensioen verliezen.  Zulke zware straffen staan haaks op de beleidsverklaring van de minister: ambtenaren steunen, kansen geven of uitdagen doe je niet door hen financieel te kraken. 

Dit wil ACV Openbare Diensten 
Wij vinden 36 maanden loonverlies een veel te zware straf. Ook verlies van pensioenrechten is totaal buiten proportie. Ter vergelijking: een contractueel personeelslid zal zijn aanvullend pensioen niet verliezen in het geval van ontslag.  
  • Geen overdreven verzwaring van de tuchtstraffen 
  • Schrapping van de zwaarste tuchtsanctie (het verlies van de pensioenrechten als ambtenaar) 

Sneller ontslag

Dit zegt de regering
De codex moet gedreven ambtenaren creëren. “Door hen te steunen, kansen te geven en uit te dagen, versterken we de dienstverlening voor alle burgers. Door te zorgen voor een fitte overheid, krijgen we fiere medewerkers en zorgen we voor een sterker bestuur.”  

Dit is de realiteit
Binnenkort zal een (negatieve) evaluatie niet drie jaar, maar vijf jaar geldig blijven. Als je binnen die vijf jaar een tweede slechte evaluatie krijgt, kan dat leiden tot automatisch ontslag. Bovendien zou een beoordeling ‘te verbeteren’ volgens de codex voortaan zelfs genoeg zijn om ontslagen te worden.  

Hoe motiveer en moedig je personeelsleden aan als je ze niet eens de kans geeft om te verbeteren? De maatregel ondergraaft volledig de filosofie van de evaluatie. En motiveer je mensen door de beoordeling ‘uitzonderlijk’ te schrappen? 

De overheid heeft geen enkel goed argument voor verstrenging van de evaluatieregeling kunnen aanbrengen.  

Dit wil ACV Openbare Diensten 
  • De mogelijkheid schrappen om 5 jaar oude evaluaties te gebruiken als basis voor ontslag 
  • De mogelijkheid schrappen om een beoordeling ‘te verbeteren’ te gebruiken als basis voor ontslag 

Afschaffing ziektekrediet

Dit zegt de regering 
We geven ambtenaren een gelijkaardige ziekteverlofregeling als de werknemers uit de privésector.  
 
Dit is de realiteit  
Statutaire personeelsleden krijgen vandaag per twaalf maanden dienstanciënniteit een maximum van 21 werkdagen ziekteverlof. Die ziektedagen worden uitbetaald aan 100% van het loon. 

Dat systeem van ziektekrediet wil de minister afschaffen waardoor ambtenaren na 30 dagen ziekte zullen terugvallen op slechts 60% van hun inkomen.  

Waarom de aanpassing? Het vertrekpunt van de regering is dat wanneer je het loon van langdurig zieke personeelsleden sterk laat dalen, ze sneller opnieuw aan de slag zullen gaan. Zo ga je de strijd aan tegen misbruiken.  

In de visie van de regering worden personeelsleden die langer dan een maand ziek zijn immers bestempeld als profiteurs. Ze worden gestraft omdat ze ziek zijn. Maar ziek zijn is toch geen keuze! Wie ernstig ziek is, door bijvoorbeeld kanker of een hartaandoening, krijgt te maken met extra kosten die met een gewoon inkomen dikwijls al moeilijk te dragen zijn. En door hen te laten terugvallen op een veel lager inkomen maak je het hen nog moeilijker. 

En die zogezegde strijd tegen misbruiken? Nóg zo’n vals argument. Vorig jaar liet minister Vandeput immers aan de vakbonden weten dat er weinig of geen misbruiken worden vastgesteld en dat het aantal controles bijgevolg kan worden afgebouwd. Ook uit cijfers van Medex, medische controledienst, blijkt dat het cliché van de ambtenaar die misbruik maakt van het ziektestelsel niet klopt. Vastbenoemde personeelsleden zijn zelfs minder vaak afwezig dan contractuelen. 

Bovendien gaat de regering voorbij aan het feit dat werknemers in meer dan de helft van de ondernemingen uit de privésector kunnen genieten van een aanvullende verzekering tegen loonverlies.  

Dit wil ACV Openbare Diensten 
Behoud van het ziektekrediet

Gelijkschakeling arbeidsvoorwaarden

Dit zegt de regering 
De regering wil de arbeidsvoorwaarden van statutairen en contractuelen harmoniseren. “Met de nieuwe code willen wij het statuut van de ambtenaren moderniseren en vereenvoudigen, en kunnen we ongelijkheden tussen statutaire en contractuele personeelsleden wegwerken.”  

Dit is de realiteit 
Contractuelen die dezelfde voorwaarden krijgen als statutairen: dat kan alleen maar toegejuicht worden. Alleen, het omgekeerde is waar. De regering is niet van plan de arbeidsvoorwaarden van contractuelen te verbeteren, maar die van de statutairen te verslechteren en hun rechten afnemen. Contractuelen krijgen daarvoor niets in de plaats. 

Dit doet de regering alvast niet voor contractuelen: 
  • bescherming bieden tegen een collectief ontslag 
  • bekijken hoe contractuelen naar een andere dienst kunnen gaan als hun taken overgedragen worden 
  • een personeelsoverdracht voorzien als er een federale dienst naar de gemeenschappen of de gewesten overgeheveld wordt  
  • de naleving van de principes van behoorlijk bestuur garanderen. Een ontslag moet niet worden gemotiveerd en er is geen rechtsbescherming bij foute beslissingen van de werkgever 

Dit wil ACV Openbare Diensten 
Statutairen moeten hun rechten behouden, contractuelen moeten diezelfde rechten krijgen