Nieuw federaal onderzoekscentrum Sciensano opgericht



Twee federale wetenschappelijke instellingen, het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV) en het Centrum voor Onderzoek in Diergeneeskunde en Agrochemie (CODA) zijn samengevoegd. Ze vormen nu het nieuwe federale onderzoekscentrum Sciensano. Die nieuwe entiteit zal de huidige activiteiten van de twee instellingen overnemen en schakelt daarvoor het huidige personeel in. 

Sciensano wordt een openbare instelling met rechtspersoonlijkheid. De koning kan de plaats van de maatschappelijke zetel bepalen.

Opdrachten

De opdrachten van Sciensano zijn uitgebreid opgesomd in de wet. Zo zal Sciensano volledige of gedeeltelijke opdrachten vervullen op het federale, gewestelijke en gemeenschapsniveau en op het Europese en internationale niveau. Ook neemt Sciensano opdrachten in verband met gezondheid voor zijn rekening:
  1. adviezen aan de overheden bevoegd voor gezondheid verlenen
  2. wetenschappelijk onderzoek
  3. wetenschappelijke expertise
  4. klinisch onderzoek ondersteunen
  5. de certificatie van laboratoria en van de gedragscodes van laboratoria
  6. experimentele ontwikkeling
  7. risicobeoordeling
  8. bewaring en valorisatie van haar wetenschappelijk patrimonium of dienstverlening aan derden

Die opdrachten worden onafhankelijk en onpartijdig uitgevoerd. Sciensano vervult ook taken van openbare dienst die daarmee verbonden zijn. Er kunnen nog opdrachten aan de lijst toegevoegd worden. 

Bestuur en werking

De organen van Sciensano zijn de algemene raad, de raad van bestuur, de wetenschappelijke raad, de algemeen directeur, de directieraad en de jury. Er wordt gewerkt met een beheersovereenkomst.

De algemene raad is samengesteld uit minstens 15 leden, inclusief de voorzitter: 
  • twee vertegenwoordigers van de FOD VVVL, 
  • een vertegenwoordiger van het FAVV, 
  • een vertegenwoordiger van het FAGG, 
  • een vertegenwoordiger van het RIZIV, 
  • een vertegenwoordiger van de FOD WASO, 
  • een vertegenwoordiger van de FOD Economie, 
  • K.M.O., Middenstand en Energie, 
  • een vertegenwoordiger van de FOD Sociale Zekerheid, 
  • een vertegenwoordiger van de FOD BiZa, 
  • een vertegenwoordiger van het federaal Wetenschapsbeleid 
  • vijf leden gekozen buiten Sciensano binnen de wereld van het wetenschappelijk onderzoek
Er zijn evenveel Nederlandstalige als Franstalige leden, de voorzitter eventueel uitgezonderd. De raad van bestuur van Sciensano beschikt over de meest ruime bestuursbevoegdheden.

De wetenschappelijke raad brengt een advies uit aan de raad van bestuur over de koers van de opdrachten van Sciensano en over de vervulling van die opdrachten. De wetenschappelijke raad telt minstens zes leden die uit de wetenschappelijke wereld komen, maar die buiten Sciensano staan. De voorzitter en de ondervoorzitter maken deel uit van de leden van de wetenschappelijke raad en behoren tot een verschillende taalrol. De algemeen directeur wordt uitgenodigd voor de vergaderingen van de wetenschappelijke raad. Hij zetelt er als raadgever.

De algemeen directeur staat in voor de wetenschappelijke en administratieve leiding van Sciensano.

De directieraad staat de algemeen directeur bij en omvat de algemeen directeur en de wetenschappelijke directeurs. De directieraad geeft advies over de werking van Sciensano en staat in voor de coördinatie van de diensten en de activiteiten van die diensten.

De jury wordt opgericht door de raad van bestuur en is belast is met de bevordering, de selectie, de evaluatie en de werving van het wetenschappelijk personeel. De jury is ook bevoegd voor de wetenschappelijke personeelsleden die door de Staat ter beschikking gesteld zijn aan Sciensano. De jury wordt voorgezeten door de algemeen directeur, die er van rechtswege zetelt.

Bij Sciensano kunnen deze functies gecreëerd worden: wetenschappelijke directeur, stafdirecteur, hoofd van een wetenschappelijke dienst of programma en diensthoofd.

Verder wordt Sciensano georganiseerd in wetenschappelijke directies, waarvan één directie belast is met opdrachten rond dierengezondheid, met stafdirecties en met diensten van de algemeen directeur, volgens een organigram dat wordt vastgesteld door de raad van bestuur, op voorstel van de algemeen directeur. 

Elke wetenschappelijke directie wordt geleid door een wetenschappelijke directeur, onder het gezag van de algemeen directeur. De wetenschappelijke directies kunnen worden ingedeeld worden in wetenschappelijke diensten en programma's. De wetenschappelijke dienst past in het langetermijnbeheer van Sciensano en een wetenschappelijk programma is op zich tijdelijk.

De vier stafdirecties ondersteunen binnen hun bevoegdheden de werking van Sciensano. Ze zijn bevoegd voor: personeel en organisatie, financiën en beheerscontrole, informatie- en communicatietechnologieën, en gebouwen en infrastructuur. De diensten van de algemeen directeur bestaan minstens uit: communicatie, interne dienst voor preventie en bescherming op het werk, kwaliteitszorg, juridische dienst, bio-veiligheid en wetenschappelijke coördinatie.

Het administratief en budgettair toezicht wordt uitgeoefend door tussenkomst van een Regeringscommissaris.

Personeel

Het personeel van Sciensano zal worden aangeworven door de raad van bestuur en tewerkgesteld volgens de arbeidsovereenkomsten die zijn onderworpen aan de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten. De raad van bestuur :
  • bepaalt elk jaar de personeelsenveloppe
  • bepaalt, met naleving van de wet, de regelingen rond selectie, aanwerving, loopbaan, evaluatie, tucht, bezoldiging en sociale voordelen van het personeel, op voorwaarde dat de raad van bestuur onderscheiden regelingen kan vaststellen voor bepaalde categorieën van personeelsleden, waaronder:
    - algemeen directeur en/of wetenschappelijke directeurs
    - wetenschappelijk personeel
    - administratief en technisch personeel
    - hoofd van een wetenschappelijke dienst of programma
    - diensthoofd
De regelingen kunnen onderling verschillen afhankelijk van de oorsprong van de financiering van de bedoelde categorie van personeelsleden. De raad van bestuur stelt het arbeidsreglement van Sciensano vast, in overeenstemming met de wet van 8 april 1965 tot instelling van de arbeidsreglementen.

Sciensano is ten aanzien van alle personeelsleden die het in dienst heeft of die aan Sciensano ter beschikking zijn gesteld, werkgever in de zin van de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk. Artikel 43 van de wetten op het gebruik van de talen in bestuurszaken is niet van toepassing op de wetenschappelijke medewerkers en laboranten van Sciensano die zijn aangeworven bij arbeidsovereenkomst voor een bepaalde tijd, voor eigen rekening of voor rekening van derden voor extern gefinancierde projecten, en die zijn tewerkgesteld voor taken in het kader van programma's, projecten of opdrachten die beperkt zijn in de tijd.

Sciensano en de personeelsleden die met haar zijn verbonden door een arbeidsovereenkomst zijn niet onderworpen aan de wet van 3 juli 1967 betreffende de preventie van of de schadevergoeding voor arbeidsongevallen, voor ongevallen op de weg naar en van het werk en voor beroepsziekten in de overheidssector. De Arbeidsongevallenwet van 10 april 1971 vindt toepassing op Sciensano en de personeelsleden die met haar zijn verbonden door een arbeidsovereenkomst. Alle rechten en plichten van WIV en CODA worden van rechtswege overgedragen aan Sciensano.

Alle goederen die toebehoren aan de Rechtspersoonlijkheid van WIV en aan de Rechtspersoonlijkheid van CODA worden van rechtswege overgedragen aan Sciensano. Alle andere goederen voor de uitvoering van de opdrachten van WIV en CODA worden ofwel van rechtswege overgedragen aan Sciensano als het gaat om roerende goederen, ofwel ter beschikking gesteld van Sciensano als het gaat om onroerende goederen.

De statutaire personeelsleden van WIV of CODA die onmiddellijk vóór de inwerkingtreding van deze wet tewerkgesteld zijn bij de Staatsdienst van WIV of van CODA, worden op het ogenblik van de inwerkingtreding van deze wet van rechtswege door de Staat ter beschikking gesteld aan Sciensano.

Op de stagiairs en de personeelsleden in proefperiode die onmiddellijk vóór de inwerkingtreding van deze wet tewerkgesteld zijn bij de Staatsdienst van WIV of van CODA, zijn rond vaste benoeming dezelfde regels van toepassing als de regels die voor de inwerkingtreding van de wet op hen van toepassing waren. Het personeelsstatuut van federale wetenschappelijke instellingen blijft van toepassing. 

De bedoelde personeelscategorie is uitdovend. De nominatieve lijst van de bedoelde personeelsleden wordt bij koninklijk besluit vastgesteld.

De FOD bevoegd voor volksgezondheid, veiligheid van de voedselketen en leefmilieu wordt beschouwd als dienst van oorsprong van de personeelsleden bedoeld in paragraaf 1.

De ter beschikking gestelde personeelsleden blijven exclusief onderworpen aan het administratief en geldelijk statuut en de pensioenregeling die van toepassing zijn op het personeel van de federale wetenschappelijke instellingen, inclusief bevorderingen, specifieke functies en rechten die daarin bepaald worden, voor zover zij voldoen aan de voorwaarden. Het administratief en geldelijk statuut en de pensioenregeling moeten door de dienst van oorsprong en door Sciensano worden nageleefd. De duur van de terbeschikkingstelling bij Sciensano wordt beschouwd als een periode van dienstactiviteit.

De personeelsleden verbonden door een arbeidsovereenkomst met de Staat en die onmiddellijk vóór de inwerkingtreding van deze wet tewerkgesteld zijn bij de Staatsdienst van WIV of van CODA, worden op het ogenblik van de inwerkingtreding van de wet van rechtswege door de Staat ter beschikking gesteld aan Sciensano. Die personeelsleden blijven exclusief onderworpen aan de arbeids- en loonvoorwaarden die op hen van toepassing waren onmiddellijk vóór de inwerkingtreding van deze wet. De in het eerste lid bedoelde personeelscategorie is uitdovend. De nominatieve lijst van de aldus bedoelde personeelsleden wordt bij koninklijk besluit vastgesteld.

De FOD bevoegd voor volksgezondheid, veiligheid van de voedselketen en leefmilieu wordt beschouwd als dienst van oorsprong van de personeelsleden bedoeld in paragraaf 1.

De Staat is de enige juridische werkgever van het personeel dat overeenkomstig de bepalingen van dit hoofdstuk aan Sciensano ter beschikking wordt gesteld.

Tijdens de arbeidstijd bij Sciensano, zijn deze bepalingen van toepassing op de personeelsleden:
  1. De personeelsleden zijn onderworpen aan het hiërarchische gezag van de algemeen directeur van Sciensano.
  2. De algemeen directeur van Sciensano kan op eigen initiatief of op vraag van de dienst van oorsprong een met redenen omkleed advies uitbrengen aan de dienst van oorsprong over een personeelsbeslissing met individuele draagwijdte die betrekking heeft op een personeelslid dat door de Staat aan Sciensano ter beschikking is gesteld. De dienst van oorsprong neemt een met redenen omklede beslissing om het advies van de algemeen directeur al dan niet op te volgen.
  3. In de gevallen die door de koning zijn vastgesteld kan Sciensano van rechtswege in de plaats treden van de dienst van oorsprong om een personeelsbeslissing met individuele draagwijdte te nemen die betrekking heeft op een personeelslid dat door de Staat aan Sciensano ter beschikking is gesteld. De beslissing wordt ter informatie en voor opvolging aan de dienst van oorsprong overgemaakt.

Het loon van het ter beschikking gestelde personeelslid is dat waarop het recht heeft op grond van zijn statuut of arbeidsovereenkomst, inclusief de eventuele toelagen en vergoedingen. Sciensano zorgt voor de uitbetaling van de bezoldiging aan de ter beschikking gestelde personeelsleden en de daarmee samenhangende verplichtingen.

Het einde van de terbeschikkingstelling van een personeelslid is alleen mogelijk in een van de volgende gevallen:
  1. Als gevolg van mobiliteit
  2. Als bij de dienst van oorsprong of een andere overheidsdienst een betrekking die overeenstemt met de graad van het betrokken personeelslid vacant is verklaard, op voorwaarde dat de betrokken dienst met de overplaatsing instemt en dat aan de andere toepasselijke voorwaarden voor de overplaatsing is voldaan.
In bepaalde gevallen kan het betrokken personeelslid vragen dat aan zijn terbeschikkingstelling een einde wordt gemaakt, met een vooropzeg van drie maanden. Het is ook mogelijk dat de raad van bestuur van Sciensano een gemotiveerde beslissing neemt om de terbeschikkingstelling van het personeelslid te beëindigen met een vooropzeg van drie maanden. In dat geval moet de raad van bestuur de dienst van oorsprong en het personeelslid op de hoogte brengen. De opzegtermijn kan verlengd of verkort worden als zowel het personeelslid als Sciensano akkoord gaan. 

De terbeschikkingstelling van een personeelslid aan Sciensano eindigt van rechtswege op het ogenblik dat een einde komt aan het statutair of contractueel dienstverband van het personeelslid met de Staat. Dat is niet van toepassing als het einde van het statutair of contractueel dienstverband van het personeelslid met de Staat, zonder onderbreking wordt gevolgd door een nieuw dienstverband van datzelfde personeelslid met dezelfde dienst van oorsprong. In dat geval beslissen de dienst van oorsprong en Sciensano gezamenlijk over de al dan niet voortzetting van de terbeschikkingstelling van dat personeelslid, waarbij zij er ook rekening houden of de reden voor de verandering van het dienstverband al dan niet toerekenbaar is aan het personeelslid zelf.

Voor het contractueel personeel van de Rechtspersoonlijkheid van WIV en van CODA gelden de rechten en verplichtingen, die voor de Rechtspersoonlijkheid van WIV of de Rechtspersoonlijkheid van CODA voortvloeien uit de arbeidsovereenkomsten die bestaan op het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet op Sciensano over.

De rechten van de personeelsleden verbonden door bedoelde arbeidsovereenkomsten die voortspruiten uit de stelsels inzake ouderdoms-, overlevings- en invaliditeitsuitkeringen, toegekend uit hoofde van aanvullende regimes van sociale voorzieningen, gaan niet op Sciensano over.
De bedoelde personeelsleden worden onderworpen aan de regelingen die Sciensano tot stand kan brengen voor hun personeelscategorie.

Door een invoeging in de wet, worden alle bepalingen in de beheersovereenkomst worden geacht contractueel te zijn. Dat betekent dat het geen eenzijdige rechtshandelingen zijn die mogelijks voor de Raad van State kunnen in aanmerking worden genomen voor een vernietigingsberoep.
 

Genomen besluiten

Intussen zijn er nog enkele besluiten genoemen om verder uitvoering te geven aan de wet.

Om de maatschappelijke zetel, de samenstelling evenals de werkingsmodaliteiten van de organen van de nieuwe entiteit, ingericht door de wetgever, te regelen, wordt bepaald dat:
  • de maatschappelijke zetel van Sciensano in het tweetalige taalgebied Brussel-Hoofdstad ligt.
  • de leden van de algemene raad en de wetenschappelijke raad worden benoemd voor een hernieuwbare termijn van zes jaar.
Een ander KB regelt een aantal personeelszaken en omvat als bijlagen met de nominatieve lijst van de statutaire en contractuele personeelsleden die overgaan naar Sciensano.

Het is nog wachten op de oprichting van het basisoverlegcomité voor Sciensano. Daarna kunnen wij aan de slag met het sociaal overleg, onder meer in het kader van een nieuw arbeidsreglement. Wij houden de vinger aan de pols