Groen licht voor start onderhandelingen zware beroepen



Een nieuwe regeling voor zware beroepen moet er komen omdat we allemaal langer moeten werken, terwijl dat in een zwaar beroep vaak niet haalbaar is. De regeling vervangt het systeem van voordelige pensioenbreuken (tantièmes). 

Waar staan we tot nu toe? 

Eind vorig jaar hebben de overheidsvakbonden en de minister van Pensioenen in het nationaal pensioencomité (NPC) een consensus bereikt over een aantal opties over de regeling van de zware beroepen in de openbare sector. Dat was toen een doorbraak in het dossier. Op dat ogenblik is onder meer afgesproken de regeling uit te werken op basis van vier criteria.

Op basis van die consensus heeft de minister van Pensioenen een wetsontwerp uitgewerkt dat de regeling van de zware beroepen concreet maakt. De afgelopen maanden was daarover een politieke blokkering ontstaan. De N-VA stelde de consensus in het nationaal pensioencomité totaal in vraag.

ACV Openbare Diensten heeft de druk opgevoerd en duidelijkheid gevraagd: Zou de regering haar belofte om de zware beroepen te regelen nu eens eindelijk hard maken, of zou ze haar belofte inslikken?

Het kernkabinet heeft de minister van Pensioenen nu groen licht gegeven om de finale onderhandelingen met de overheidsvakbonden op te starten. Er moeten daarbij verschillende zaken worden geregeld: 
  1. Wat is het gevolg van een erkenning van een zwaar beroep voor het recht op vervroegd pensioen?
    ACV Openbare Diensten heeft er altijd op aangestuurd dat mensen door de erkenning van hun job als zwaar beroep  hun vervroegd pensioen vroeger moeten kunnen opnemen. Het komt er voor ons in de eerste plaats op aan dat de strengere pensioenvoorwaarden worden gecorrigeerd.
  2. Wie valt onder de erkenning als zwaar beroep?
    ACV Openbare Diensten heeft er altijd op aangestuurd om daarbij te werken met globale beroepsgroepen, zodat iedere individuele situatie niet afzonderlijk beoordeeld moet worden.
  3. Wat zijn de overgangsmaatregelen voor prestaties uit het verleden (zowel voor wie tot nu toe een voordelige pensioenbreuk heeft als voor wie die niet had)?


Welke voorstellen liggen op tafel? 

Vier criteria 
In het nationaal pensioencomité is op voorstel van de vakbonden, afgesproken dat zware beroepen zullen worden bepaald aan de hand van vier criteria: 
  • fysiek zwaar werk, 
  • belastende werkorganisatie, bijvoorbeeld nachtarbeid of werken in ploegenregelingen, 
  • belasting door verhoogde veiligheidsrisico's,
  • en mentale of emotionele belasting. De regering vindt dat dit criterium enkel geldt enkel in combinatie met een ander criterium. Ze beschouwt het dus als een soort aanvullend criterium.
Tijdens de onderhandelingen met de vakbonden moet de concrete lijst worden opgesteld van de zware beroepen, met telkens het aantal criteria waaraan ze voldoen. Bijvoorbeeld: actieve brandweerdiensten zullen vermoedelijk voldoen aan vier criteria.

Over die lijst moet er een akkoord worden bereikt met de vakbonden. Zonder akkoord dus ook geen erkenningen als zwaar beroep.

Wat is het gevolg van een erkenning als zwaar beroep? 
Hoe meer criteria van toepassing zijn op een beroepsgroep, hoe meer dat zal doorwegen bij de berekening van de loopbaanjaren die nodig zijn om met vervroegd pensioen te kunnen gaan. Die jaren krijgen dus vanaf 2019 een groter ‘gewicht’ waardoor die mensen sneller met vervroegd pensioen kan. 

Concreet betekent dat dat wanneer  iemand een job uitoefent die aan één, twee of minstens drie criteria voldoet, één jaar geteld wordt als 1,05 als 1,10 of 1,15. Bijvoorbeeld: de loopbaanduur voor wie gedurende tien jaar voldoet aan twee criteria bedraagt 10 x 1,10 = 11 jaar.

Om vervroegd op pensioen te kunnen gaan, moet een dubbele voorwaarde vervuld zijn: een leeftijdsvoorwaarde en een voorwaarde van het aantal loopbaanjaren. Die voorwaarde is als volgt:
  • 63 jaar – 42 jaar loopbaan
  • 61 jaar – 43 jaar loopbaan,
  • 60 jaar – 44 jaar loopbaan.
Doordat in de regeling van de zware beroepen, het aantal loopbaanjaren zwaarder meetelt, voldoe je afhankelijk van het aantal jaren in een zwaar beroep en het aantal criteria die vervuld zijn, sneller aan die loopbaanvoorwaarden.

Het resultaat van de erkenning van een zwaar beroep is op de eerste plaats dat je nog steeds vroeger met pensioen  kan. Vaak blijft vervroegd pensioen op 60 jaar mogelijk. Eerder dan 60 jaar vervroegd pensioen opnemen kan niet.

Vroeger vertrekken of hoger pensioen?
Wie dankzij de regeling van de zware beroepen sneller met vervroegd pensioen kan gaan, is uiteraard niet verplicht dat te doen.

Wie langer blijft werken dan de vroegst mogelijke pensioendatum, krijgt een bonus. Die bonus loopt op naar mate je langer blijft werken. Iemand die vroeger op pensioen gaat, ziet zijn pensioen berekend op minder jaren en ontvangt daardoor ook een lager bedrag. Door die bonus wordt, naar gelang de concrete situatie, dat verlies beperkt, weggewerkt of kan je zelfs een hoger pensioen bekomen (het relatieve maximum van 75% van het weddegemiddelde blijft wel van toepassing).

Op die manier kan de erkenning als zwaar beroep dus leiden tot: 
  • Vroeger vertrekken 
  • Een hoger pensioen
  • Een combinatie van beide.
De bestaande regeling van de voordelige pensioenbreuken wordt stopgezet en vervangen door de regeling van de zware beroepen.
 
Belangrijke overgangsmaatregelen
Ook aansluitende prestaties voor 2019 waarvoor een voordelige pensioenbreuk gold, tellen mee op voorwaarde dat het beroep als zwaar wordt erkend. De periodes met 1/55e worden dan meegeteld aan 1,05 en periodes met 1/50e aan 1,10. Voorbeeld: 10 jaar actieve brandweerdiensten voor 2019 (1/50e) worden geteld als 10 x 1,10 = 11 jaar.

Als een beroep als zwaar wordt erkend, maar de pensioenbreuk 1/60e van toepassing was, stelt de minister van pensioenen voor dat tot vijf jaar prestaties van voor 2019 worden meegeteld aan 1,05. Voorbeeld: bij een verpleegkundige in dienst vanaf 1 januari 2014 (1/60e) zullen drie maanden worden toegevoegd aan de loopbaan voor de prestaties van voor 2019.

ACV Openbare Diensten vindt dat deze regeling te beperkt is en tijdens de onderhandelingen sturen we zeker aan op een betere regeling.

Wie voorheen een voordelige tantième (= pensioenbreuk van 1/55e, 1/50e of 1/48e) had maar in de toekomst niet wordt erkend als zwaar beroep, blijft de vroegere periode met een voordelig tantième van voor 2019 wel behouden voor de berekening van het pensioenbedrag (= vrijwaring van verworven recht).

Zware beroepen veranderen niets aan bestaande uitstapregelingen
Sommige personeelsgroepen (gevangenissen, …) genieten van een vervroegde uitstapregeling. De regeling zware beroepen verandert daar niets aan. Bestaande regelingen van vervroegde uitstap blijven dus gewoon behouden.

Specifieke regels voor mensen met een beperking
Daarnaast erkent de regering ook de prestaties van mensen met een beperking. Die worden als zwaar beschouwd vanaf een verlies aan zelfredzaamheid van minstens 15 punten.
 Als er een verlies aan zelfredzaamheid van 15 of 16 punten is, worden de loopbaanjaren verrekend aan 1,05; bij minstens 17 punten wordt dat 1,10.

Op die manier voldoen mensen met een beperking dus ook sneller aan de voorwaarden voor het vervroegd pensioen. 

Doet de regering een besparing met de regeling van de zware beroepen?
De regeling van de zware beroepen komt in de plaats van het huidig mechanisme van de voordelige pensioenbreuken. Naar aanleiding van een syndicale actie hebben de vakbonden al in april 2016 bekomen dat de budgettaire middelen die worden besteed aan de voordelige pensioenbreuken worden besteed aan de regeling van de zware beroepen.

Dat is een erg belangrijke garantie die ervoor zorgt dat de regeling van de zware beroepen geen besparingsoperatie wordt.


Wat is de verdere opstelling van ACV Openbare Diensten? 

In de onderhandelingen die eraan komen willen we komen tot een regeling die zo veel mogelijk tegemoet komt aan de gerechtvaardigde verwachting van de mensen. Onze prioriteiten daarbij zijn:  
 
  • Een aanvaardbare lijst van situaties die worden erkend als zwaar beroep. We hebben al een hele tijd aangegeven dat we zo veel mogelijk willen werken met beroepsgroepen, niet met individuele situaties. Beter overgangsmaatregelen voor het in aanmerking nemen van prestaties uit het verleden in een zwaar beroep voor diegenen die geen voordelige tantième hadden. Het huidige voorstel waarbij men maar 5 jaar terug gaat in de tijd is volgens ons te beperkt.
  • Op de huidige datum dat men met vervroegd met pensioen kan (dat noemt men de P-datum), mag er geen verlies zijn in pensioenbedrag.
  • De garantie dat het pensioenverlies voor wie vroeger vertrekt dan de huidige P-datum beperkt blijft. 
  • De volledige besteding van het beschikbare budget van de tantièmes.
  • Eenzelfde erkenning als zwaar beroep voor het contractueel overheidspersoneel.

Wanneer komt er definitief zekerheid over de regeling? 

De onderhandelingen met de overheidsvakbonden moeten nu starten.  Dat zal vermoedelijk gebeuren na het Paasverlof. Het onderhandelingsresultaat moet dan formeel worden bevestigd door de regering.

Daarnaast zullen er ook onderhandelingen in de nationale arbeidsraad zijn over de situatie in de privésector. Die zouden moeten uitmonden in een cao.

Het Planbureau zal berekeningen maken over de kost van het gehele. De regering wil op die manier de zekerheid hebben dat de budgettaire enveloppe wordt gerespecteerd.
Nadien moet de wet over de zware beroepen worden gestemd door het Parlement.

Vragen over de regeling? Bezorg ze ons gerust. Aan de hand van inkomende vragen zullen we deze informatie aanvullen.